De huidige reïncarnatie van het Kasteel van Gaasbeek is maar één van de vele kastelen die op dit domein hebben gestaan. Het kasteel dat we nu zien, is een negentiende-eeuwse romantische interpretatie van hoe men in 1890 dacht dat de middeleeuwen eruit zagen. Dat het zichtbare kasteel ons bewust op het verkeerde been zet, wil niet zeggen dat er geen kern van waarheid verscholen zit achter zijn hoge kantelen en dikke muren. Reeds in de eerste helft van de dertiende eeuw troonde hier een kasteel uit boven de glooiingen van het Pajottenland.

Dit gebied maakte toen deel uit van het hertogdom Brabant, met onder andere de steden Brussel, Antwerpen en Leuven. Dit hertogdom durfde al eens een oorlog uit te vechten met het toenmalige Graafschap Vlaanderen – nu ruwweg Oost-, West- en Frans-Vlaanderen. Dan kwam een versterkte burcht op de grens met het Graafschap goed uit om de belangrijke stad Brussel te beschermen. De keerzijde van de medaille? De burcht werd meer dan eens belegerd en ging zelfs een keertje in de vlammen op.