16-10-2026 Lezing van Prof. J.P. VAN BENDEGEM over Humor: Wat, waarom en hoe valt er te lachten?

Wat is humor?

Humor is een van die wonderlijke menselijke verschijnselen die zich moeilijk laat vangen in een eenduidige definitie. Prof. Van Bendegem begint zijn betoog met een korte cultuurhistorische schets: van de cynische grappen van de oude Grieken tot de subtiele ironie van hedendaagse cabaretiers. “Humor is geen universele taal,” stelt hij. “Wat in de ene cultuur een schaterlach ontlokt, is elders soms volstrekt onbegrijpelijk.” Het is een spel met verwachtingen. De grap, mop of kwinkslag draait rond het doorbreken van het voorspelbare. Dit kan door middel van taal (woordspellingen, ironie), door situatie (slapstick, misverstanden) of door context (de onbedoelde grap, de absurde werkelijkheid). Humor is pas grappig als de grens tussen serieus en niet-serieus vervaagt, als de absurditeit de boventoon voert, of als een onverwachte wending voor opluchting of verbazing zorgt.

Waarom lachen we?

Prof.Van Bendegem wijst erop dat humor ook een belangrijke sociale functie heeft. Samen lachen schept een band, doorbreekt taboes en stelt ons in staat om serieuze onderwerpen op een lichtere manier te benaderen. "Wie samen kan lachen, kan samenleven" stelt hij. Humor werkt verbindend; zelfs bij grote meningsverschillen kan een kwinkslag de spanning wegnemen en de dialoog overeind houden. In een tijd waarin polarisatie en verharding soms de toon lijken te zetten, is dit misschien wel de belangrijkste eigenschap van humor.

Hoe valt er te lachen?

Volgens Van Bendegem is humor vooral een kwestie van context en timing. Dezelfde mop kan in het ene gezelschap tot schaterlachen leiden, en in een andere setting volkomen doodslaan. Dat heeft blijkbaar te maken met gedeelde voorkennis, culturele achtergrond, en vooral met het vermogen om het absurde te omarmen.

De lezing van Prof. J.P. Van Bendegem over humor is meer dan een uiteenzetting: het is een uitnodiging om de lach als levenshouding te omarmen. Niet alleen omdat het leuk is, maar vooral omdat humor ons helpt om het leven in perspectief te plaatsen, te relativeren en te verbinden.

Dus, wat, waarom en hoe valt er te lachen? Misschien is het beste antwoord wel: door niet te zoeken naar het perfecte antwoord, maar simpelweg door samen te blijven lachen😄😄

Achteraf praten we nog wat na bij een hapje en een glaasje!